Menopauze

De menopauze verwijst naar de overgangsperiode waarin de activiteit van de eierstokken geleidelijk afneemt en een vrouw haar voortplantingsvermogen stilaan verliest. Naarmate de menopauze nadert, produceert het lichaam lagere hoeveelheden van het vrouwelijke hormoon oestrogeen. Die daling van de oestrogeenproductie verloopt niet gelijkmatig, het is een proces dat op en neer gaat. Die plotse schommelingen in de hormoonconcentratie kunnen symptomen veroorzaken zoals opvliegers, nachtelijk zweten, stemmingsschommelingen en depressie. Deze overgangsperiode duurt gemiddeld ongeveer 5 jaar.

Wanneer

Omdat elke vrouw uniek is, is het onmogelijk precies te zeggen wanneer je de menopauze kunt verwachten. Bij de meeste vrouwen wordt de menstruatie minder frequent tegen het einde van de 40, begin de 50. Bij andere vrouwen duurt het tot ze een eind in de zestig zijn. Menopauze voor je 40ste is niet extreem ongewoon, maar toch zeldzaam genoeg om als prematuur (voortijdig) te worden beschouwd. Als je vermoedt dat je misschien de eerste symptomen van de menopauze vertoont, breng je voor de zekerheid best een bezoekje aan je arts, ongeacht je leeftijd.

Verschillende factoren (inclusief medische aandoeningen) kunnen een invloed hebben op het moment waarop de menopauze begint. Maar net als de leeftijd waarop je puberteit begon, is het moment waarop de menopauze begint, gedeeltelijk genetisch bepaald. Checken hoe dat bij je moeder of andere vrouwelijke familieleden is verlopen, kan soms een idee geven wanneer je je  stilaan moet beginnen voorbereiden op de menopauze.

Symptomen

Het eerste symptoom van de menopauze is meestal dat de tijd tussen twee menstruaties langer wordt. Voor sommige vrouwen is dat het enige merkbare verschil. De menstruatie wordt geleidelijk minder regelmatig en blijft uiteindelijk helemaal uit. Maar andere vrouwen hebben last van allerhande symptomen, waaronder stemmingsschommelingen, hoofdpijn, een snellere hartslag en verhoogde temperatuur, zweten en plotse opvliegers. Die symptomen kunnen ongemak veroorzaken, maar zijn (gelukkig!) slechts tijdelijk.

Een ander veel voorkomend probleem is vaginale droogheid. Tot 55 % van de vrouwen in de menopauze hebben op een bepaald moment last van vaginale droogte (Menopause and breast cancer: Symptoms, late effects, and their management. Patricia A Ganz. Seminars in Oncology. 2001;28(3):274-283). Dit is het gevolg van de dalende oestrogeenconcentraties. Oestrogeen houdt het slijmvlies van de vagina dik en gezond, maar tijdens en na de menopauze, als de oestrogeenconcentraties dalen, wordt de wand van de vagina dunner, droger en gevoeliger voor beschadiging. De vagina geraakt ook gemakkelijker geïrriteerd door seksuele activiteit.

Andere mogelijke langetermijneffecten zijn incontinentieproblemen, een verminderd libido en (met de tijd) osteoporose (afname van de botdichtheid). Gelukkig bestaan er veel mogelijkheden om die symptomen te behandelen – de veranderingen in je lichaam hoeven dus niet te betekenen dat je je manier van leven drastisch moet veranderen.

Tips

Hoewel de menopauze niet kan worden voorkomen, zijn er tips om de symptomen te helpen verminderen. Zoals:

  • Cafeïne en alcohol vermijden
  • Niet roken
  • Sterk gekruid eten vermijden
  • Vetarm eten, met veel vitamine D en calcium
  • Voedingsmiddelen op basis van soja
  • Dagelijks lichaamsbeweging nemen (inclusief training van de bekkenbodemspieren met Kegel-oefeningen)
  • Ademhalingstechnieken oefenen
  • Yoga, tai chi of meditatie om te helpen ontspannen
  • Seksueel actief blijven
  • Glijmiddel gebruiken tijdens seksueel contact
  • Vaginale droogte verzorgen met een hydraterende intieme wasemulsie

Het is belangrijk dat je met je arts praat over problemen of vragen in verband met de menopauze. Als je last hebt van ongemak, pijn of emotionele stress als gevolg van de menopauze, kan je arts helpen bij het opstellen van een plan en indien nodig medicatie of een andere behandeling voorschrijven. Voor sommige vrouwen zijn natuurlijke oplossingen voldoende. Maar als je last hebt van ernstige symptomen, moet je een arts raadplegen. Hij/zij kan een vorm van hormoonsubstitutietherapie (HRT) voorschrijven om je hormoonpeil, voornamelijk de oestrogeenconcentratie, omhoog te krijgen. Dit zal de onmiddellijke symptomen verminderen, maar ook de risico’s op lange termijn, zoals osteoporose.